MOLLAKENT KÖYÜ
Mollakent Köyü, çevredeki köylere oranla daha büyüktür.Liz çayı vadisindeki açık taş ocakları, köyün hemen yakınında yer almakta ve köylülerin büyük bir bölümünün çalışma alanını oluşturmaktadır. Burada da yaşam daha çok tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Köy içinde bazı yapı ve kalıntılar buranın geçmiş dönemlerde oldukça önemli bir konuma sahip olduğunu göstermektedir. Yörede açığa çıkarılan bazı kalıntılar veele geçen buluntular Mollakent Köyü'nün Urartu Dönemi'inde de iskan gördüğünü kanıtlamaktadır. Günümüzde küçük bir olmasına karşın, ayakta kalan yapılar buranın Beylikler ve Osmanlı Dönemi'nde de önemini koruduğunu kanıtlanmaktadır. Bu döneme ait bazı yapılar ve mezar taşları birer güzel örnek günümüze kadar ayakta kalmıştır. Ancak köy zamanla önemini yitirmiş ve günümüzde küçük bir köy niteliğine bülgelere göç etmesine neden olmuştur (Resim:13).
Mollakent Köyü'nde sosyal yapı geçmişten günümüze fazla bir değişime uğramadan sürüp gelmiştir. Bunu halkın yapılanma koşullarında da izlemek olasıdır. Özellikle yapılardaki taş duvar örgüsü ve ağır toprak dam örtü, Urartu Döneminin yapı tekniğinin günümüze yansıyan temel olgularıdır. Bu yapılanma tipini, yöredeki köy ve kasabalarda açıkça izlemekteyiz. Köy içinde ayakta kalan mescit, misafirhane, medrese ve mezarlıkla ilgili yapılar bunun için önemli birer örnektir.
MESCİD
Kare planı ve dört kubbELİDİR. Dört kube ve ağır toprak dam örtü ortadan büyük bir fil ayağa oturmaktadır. Basık basık yarım küre şeklindeki kubbeler, dıştan toprak örtü altınagizlenmiştir. Abri Camii'nden farklı olarak, kubbelerde herhangi bir aydınlatma bulunmamaktadır. Mescidin içini, misafirhaneye bitişik olan kuzey ve batı duvarı hariç, diğer yönlerde yer alan üç pencere aydınlatmaktadır. Pencereler, iklim koşulları nedeniyle oldukça küçük yapılmıştır. Duvarlar oldukça kalındır. Duvar ve kubbeler tümüyle köfeki taşla yapılmıştır. Yüksek duvar örgüsüne karşın, duvar örgüsü içinde ahşap hatıl kullanılmadığı gibi, payandaya da gerek duyulmamıştır (Resim:14).
Mescidin kuzey yönündeki girişi, sivri kemerli derin bir niş içine alınmıştır. Kemer kavsarasını hemen üstünde bir örgü bezeme, bunun çevresinde de bir sıra silmeden sonra yine bir örgü bezeme, yer almaktadır. Nişin iç bölümünde ve kapı üstünde mermer bir kitabe vardır. Kapı üstüne rastlayan saçaklık taşlar, hafif çıkıntılı ve ön yüzleri profillendirilmiş konsollara oturmaktadır.Mekan oldukça sade tutulmuştur, mihrapda bile herhangi bir be…..gerek duyulmamıştır. Güney duvarda yer alan yarım silindirik oldukça sadedir. Batı duvarı bitişiğinde ahşapla yapılmış bir bal ….tısı bulunmaktadır.
MİSAFİRHANE
Misafirhane, mescit ile birlikte ve buna göney yönde bitişik olarak …..tır. Yapı iki katlı mescide göre kodu biraz daha yüksektir. Du…..tılsız ve kesme köfeki taşı ile yapılmıştır. Duvarlardan dama çift çıkıntılı tek sıra bir taş saçaklılıkla olmaktadır. Yapının doğu ve …… acık olmasına karşın sadece doğu yönünde pencere açılmıştır. Misafirhaneye doğu yönündeki bir kapıdan girilmektedir. Dikdörtgen olan kapı, at nalı biçimindeki ve sivri kemerli bir niş içinde yer alan kemer bir silme ile profillendirilmiş ve yanlarda sütuncelere ……iştir. Nişin kemer boşluğunda mermerden küçük bir kitabesi bu…dır. Kitabeyi okutmamız ne yazık ki mümkün olmamıştır. Köyde yaşayan kimi yaşlılar külliyenin İbrahim oğlu İbrahim tarafında 16, yüzyılda yapılmış olduğunu belirtmişlerdir. Yukarıda da belirtiğim gibi, misafirhane iki katlı olarak yapılmıştır. Giriş katında …….e erzak odaları ve hayvanlar için bir bölüm bulunmaktadır. Odaların üzeri tonoz örtü, diğer bölümler ise dam örtü şeklindedir. İkinci kattaki baş oda ve yatak odası erzak odalarını üzerinde …ktadır. Üst kata girişn hemen karşısında ve hayvanlara ayrılan geçişin hemen solundaki çok basamaklı taş merdivenle çıkılmaktadır. Buradaki sahanlığın sağında yatak odası ve mutfak bölümü …..ra kuzey yönde bitişik baş oda yer almaktadır. Bu mekanlara da basamaklı merdivenle çıkılmaktadır.Oda doğu-batı uzantılıdır ve doğu duvarıda yer alan dört adet pencere buranın aydınlığını sağlamaktadır. Dört pencere de tek bir silme ……enmiştir. Yan duvarlarda simetrik olarak ve sivri kemerli derin …..lunmaktadır. Ana nişleri birbirinden küçük sütünceler ayırmıştır (Resim: 15-16). Güney duvarda yer alan büyük nişin üst bö…..ridye
MEZARLIK VE MEDRESE
Mollakent Köyü eski ve yeni mezarlık bir arada, köyün hemen bitişiğinde ve oldukça geniş bir alana yayılmış durumdadır. Eski mezarlıkta Ahlat mezarlığında olduğu gibi oldukça değişik tipte mezarlara rastlanmaktadır. Mezar taşlarının ön yüzlerinde daha çok kabartma olarak çarkifelek ve grift ağ bezeme kullanılmıştır (Resim: 17). Göbekteki bezemenin çevresini dolambaçlı bordürler kuşatmaktadır. Burada da Ahlat'da olduğu gibi kolosal mezar taşlarının yanı sıra, sanduka tipi mezarlara da rastlamaktayız. Mezarlar ve mezar taşları Ahlat örneklerinde görüldüğü kadar bezemeli olmasalar da, bir bölümü oldukça güzel bezeklidir. Bu mezar taşlarından birini ön yüzünde Yusuf İbn-i Tahir ismi ve Hicri 768/ Miladi 1352 tarih okunmaktadır. Geniş bir alana yayılmış olan mezarlık, yine bu tarihlerde düzenli bir çit duvarla koruma altına alınmıştır. Çit duvarın kuzeyinde mezarlığa geçişi sağlayan kolosal bir kapı ve bunun batı bitişiğinde de medrese binası yer almaktadır. Bu kapının ve medrese binasınını sadece kuzeye bakan giriş bölümleri ayakta kalmıştır.(Resim:18) Ayakta kalan bölümde medreseye girişi sağlayan kapı ile dört adet pencerenin görüldüğü duvar bulunmaktadır. Tavanı çökmüş olan odalardan birinin doğu duvarında bir ocak ve buna ait yarım konik ve köfeki taşla yapılmış davlumbaz yer almaktadır. Yapının üstünü dağ kavağı ahşap koşatlar taşımaktadır.Medrese binası ile birlikte yapılmış olan ve mezarlığa girişi sağlayan kolosal kapı, mescit kapısı gibi bezemelidir. Kapı sivri ve yayvan kemerli bir portal içinde yer almaktadır. Kapının hemen özerinde dolambaçlı bir bordur, bunun üzerine de mermer bir kitabe vardır. Kapı kavsarasını çevreleyen at nalı şeklindeki sivri kemer olgusu yanlarda sütün başlığı gürünümü verilmiş çıkmalara oturmaktadır. Kemerin çevresini de dolmbaçlı bir bordur kuşatmaktadır. Bu bordür kemer kavsine uydurulmuştur. Ancak bu bordürün hemen üstünde yer alan diğer bordür ise dik hatlar oluşturarak kapı kavsarasını dolaşmaktadır. Kapı fasadının en üst bölümünde yer alan saçaklı taşlar, ön yüzleri silmeli ve frofillendirilmiş konsollara binmektedir (Resim:19).
Daha önce de değindiğim gibi medrese binası hariç, giğer yapıların portallerinde birer mermer kitabe kitabe bulunmaktadır. Bu kitabeleri okuma ve okutmam mumkün olmadı. Bu nedenle, Mollakent Köyü içindeki bu yapıların kesin yapılmış tarihleri hakında bilgi sahibi olamadan, Ancak, mezarlıka saptadığım ve okutabildiğm bir mezar taşı, mezarlığın tarihini saptamamızı sağlamıştır. Buna dayanarak ve yapılardaki birlikeliği göz önüne alarak mescit, medrese ve misafirhanenin de aynı tarihlerde yapılmış olduğunu söylersek yanılmamış oluruz. SON